Beritanlilar ve Ticaret
Beritanlilarin geçimleri koyun oldugu için ticareti de koyun alisverisi ile olmaktaydi. Kocerlik yapanlar halen alisverislerini koyun üzerinde yapmaktadirlar.Yani yasamini kendi besledigi koyunlara göre ayarlayan bu insanlarin ticaretleri de hayvancilik üzerineydi. Besledigi koyunlardan elde ettigi kuzularin erkek olanlarin ticaret için, ya yaylalarda satilirdi, yada besi yaparak satilirdi, disi kuzular ise tekrar koyun olarak üretimi saglamak için ellerinde tutarlardi. Beritanlilar koyunda ve koyun ticaretinde iyi anliyorlar. Her sonbaharda yasli koyunlarinida besi yaparak kavurmalik icin satarlar. Zaten disi kuzular arkasini doldururlar. Diger amaclari ise oldukca uzun ve zahmetli yollarda göceberlik yaptiklari icin bu gibi yasli koyunlarin yollarda telef ve kalmamalari söz konusudur. Zaten yasli koyunun verimide azalir.
Erkek kuzular yaylalara götürülür ve güzel otlaklarda otlatilir. Kisin iyi bakilir ve ilk bahar hepsi igdis(enemek)edilirdi. Böylece kuzuluktan cikar ve Kafir isimlerini alirlar. Böylece hayvan erkeklik duygulari bitmis olurdu ve yazin yaylalarda otlatilip iyi kilo aldiktan sonra sonbaharda satis için ilk önceleri Suriye'ye götürülüp satilirdi. Daha sonra bu satis için Adana ve oradan Suriye'ye götürülürdü. Beritanlilarin tarihte bu uzun ve zahmetli ticari yolculuklarnda bir sürü hikayeleri vardir. 1960'lardan sonra Gaziantep hayvancilik açisindan büyük bir ticaret merkezi oldu. Burada Kuvvet,Suudi Arabistan ve Suriye gibi ülkeler canli hayvan ticareti yapilmaktaydi. Arap tüccarlar buraya gelir istedigi sürüyü alir ve kamyon tasimaciligi ile kendi ülkelerine götürürlerdi. Gaziantep'teki ticaret 1989 kadar devam etti. Saddam'in Kuvvet isgalinden sonra canli hayvan ticareti bitti.
Simdi Beritanlilarin ticaretleri Bingöl, Elazig, Diyarbakir, Urfa ve Gaziantep sehirleri arasinda olmaktadir. En fazla Diyarbakir hayvan pazarinda satilmaktadir. Bugün bölgenin en büyük hayvan pazari Diyarbakir'dadir. Bölgede hayvancilik artik eskisi gibi degildir. 1985 lerden önceleri Beritanlilarin ellerinde 500 ile 600 bin koyun var iken, ama simdilerde bu sayi 50 lere inmis durumda. Yine yazin toplanan peynir ve diger ürünleri sonbaharda Diyarbakir Bingöl ve Elazig gibi illerde pazarlanirdi. Ilkbahar ve yazin mandiralara süt ve peynir satilirdi.
Yine koyunlardan kirpilan yünün bir kismi bölge illerinde pazarlanirdi. Bu yünlerin bir kismi ise yatak yorgan yastik yapilirdi ve geri kalanida satarlardi.
Yine yünlerin bir kismi ise giyecek olarak degerlendirirlerdi çorap, sal, sapik, kazak, yelek külah vb giyim esyalari yaparlardi (Herî)denir. Kuzulardan kirpilan yumusak yünler ise daha çok keçe yapmak için kullanirlardi (Liva)denir. Bir kismi çobanlar için keçe yaparlardi. Geri kalani ise evlerde üstüne oturmak keçe yapilirdi. Kece yapanlar yazin yaylalara gider ve beritanlilar icin bu keceleri yaparlardi. Ama diger ürünleri kendileri yaparlardi. Yine Suriye Halep ve Sam'a giden Beritanlilar giyecek için bir çok giyecek esyasi alirlardi. Beritanlilar kültür düzeyleri gezme ve ticari iliskilerden dolayi toplumlara oldukca kolay uyum gösterirlerdi. Zagroz Bêrtî 01/12/2005
 |
|---|
